ADHD là một chứng bệnh rối loạn thần kinh khiến người bệnh khó chú ý và kiểm soát các hành vi bốc đồng, thường được gọi là bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý. Người bệnh có thể bồn chồn và gần như liên tục hoạt động.

ADHD không chỉ xuất hiện ở thời thơ ấu. Mặc dù các triệu chứng của ADHD thường bắt đầu ở thời thơ ấu, ADHD có thể tiếp tục qua tuổi thiếu niên và tuổi trưởng thành. Mặc dù sự hiếu động có xu hướng cải thiện khi lớn lên, các vấn đề về sự vô tâm, vô tổ chức và kiểm soát xung lực kém vẫn thường tiếp tục trong suốt những năm thiếu niên và đến tuổi trưởng thành.

Điều gì gây ra bệnh Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)?

Các nhà nghiên cứu tại Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH), Viện Sức khỏe Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) và trên toàn nước mỹ đang nghiên cứu các nguyên nhân gây ra ADHD. Nghiên cứu hiện tại cho thấy ADHD có thể được gây ra bởi sự tương tác giữa các gen và các yếu tố môi trường hoặc không di truyền. Giống như nhiều bệnh khác, một số yếu tố có thể góp phần gây ra ADHD như:

  • Gen di truyền
  • Hút thuốc lá, sử dụng rượu hoặc sử dụng ma túy trong thai kỳ
  • Tiếp xúc với môi trường có hại chẳng hạn như hàm lượng chì cao ở độ tuổi trẻ
  • Thiếu cân nặng khi sinh
  • Chấn thương não

Dấu hiệu cảnh báo

Những người bị ADHD thường xuất hiện 3 triệu chứng như sau:

  • Khó chú ý (không chú ý)
  • Hoạt động quá mức (hiếu động)
  • Hành động mà không suy nghĩ (bốc đồng)

Những triệu chứng này thường xuất hiện trong các hoạt động hoặc triển khai công việc. Những người bị ADHD có thể xuất hiện những triệu chứng này:

  • Nhìn ra hoặc bỏ lỡ chi tiết, mắc lỗi bất cẩn trong học tập, tại nơi làm việc hoặc trong các hoạt động khác
  • Có vấn đề duy trì sự chú ý trong các nhiệm vụ hoặc chơi, bao gồm các cuộc hội thoại, bài giảng hoặc đọc dài
  • Dường như không nghe khi nói chuyện trực tiếp
  • Không tuân thủ các hướng dẫn, không hoàn thành việc học, công việc hoặc nhiệm vụ tại nơi làm việc hoặc bắt đầu nhiệm vụ nhưng nhanh chóng mất tập trung và dễ dàng bị bỏ rơi
  • Có vấn đề khi tổ chức các nhiệm vụ và hoạt động, chẳng hạn như thực hiện các nhiệm vụ theo trình tự, sắp xếp vật liệu và đồ đạc theo thứ tự, giữ cho công việc được sắp xếp, quản lý thời gian và đáp ứng thời hạn
  • Tránh hoặc không thích các nhiệm vụ đòi hỏi nỗ lực tinh thần bền vững, chẳng hạn như bài tập ở trường hoặc bài tập về nhà, hoặc cho thanh thiếu niên và người lớn tuổi, chuẩn bị báo cáo, hoàn thành các biểu mẫu hoặc xem xét các bài viết dài
  • Mất những thứ cần thiết cho các công việc hoặc hoạt động, chẳng hạn như đồ dùng học tập, bút chì, sách, dụng cụ, ví, chìa khóa, giấy tờ, kính mắt và điện thoại di động
  • Dễ bị phân tâm bởi những suy nghĩ hoặc kích thích không liên quan
  • Quên trong các hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như việc vặt, làm việc, gọi lại và giữ các cuộc hẹn

Dấu hiệu của sự hiếu động và bốc đồng có thể bao gồm:

  • Lo lắng và loay hoay khi ngồi
  • Thức dậy và di chuyển xung quanh trong các tình huống khi ngồi yên được dự kiến, chẳng hạn như trong lớp học hoặc trong văn phòng
  • Chạy, lao xung quanh hoặc leo trèo trong những tình huống không phù hợp ở thanh thiếu niên và người lớn, thường cảm thấy bồn chồn
  • Không thể chơi hoặc tham gia vào sở thích một cách lặng lẽ
  • Thường xuyên di chuyển hoặc chuyển động, trên đường đi, hoặc hành động như thể bị điều khiển bởi thứ khác
  • Nói chuyện không ngừng nghỉ
  • Thốt ra câu trả lời trước khi câu hỏi được hoàn thành, kết thúc câu nói của người khác hoặc nói mà không cần chờ đến lượt trong cuộc trò chuyện
  • Gặp khó khăn khi chờ đến lượt của mình
  • Làm gián đoạn hoặc xâm nhập vào người khác, ví dụ như trong các cuộc trò chuyện, trò chơi hoặc hoạt động

Cho thấy những dấu hiệu và triệu chứng này không nhất thiết có nghĩa là một người bị ADHD. Nhiều vấn đề khác, như lo lắng, trầm cảm và một số loại vấn đề về học tập, có thể có các triệu chứng tương tự. Nếu bạn lo lắng về việc bạn hoặc con bạn có thể bị ADHD hay không, bước đầu tiên là nói chuyện với chuyên gia chăm sóc sức khỏe để tìm hiểu xem các triệu chứng có phù hợp với chẩn đoán hay không. Chẩn đoán có thể được thực hiện bởi một chuyên gia sức khỏe tâm thần, như bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý học lâm sàng, nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc chính hoặc bác sĩ nhi khoa.

Điều trị bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)

Mặc dù không có cách chữa trị ADHD, nhưng các phương pháp điều trị hiện có có thể giúp giảm triệu chứng và cải thiện chức năng. ADHD thường được điều trị bằng thuốc, giáo dục hoặc đào tạo, trị liệu hoặc kết hợp các phương pháp điều trị.

Thuốc điều trị rối loạn tăng động giảm chú ý

Đối với nhiều người, thuốc ADHD làm giảm sự hiếu động và bốc đồng và cải thiện khả năng tập trung, làm việc và học hỏi. Dòng điều trị đầu tiên cho ADHD là chất kích thích.

Chất kích thích: Mặc dù có thể có vẻ bất thường khi điều trị ADHD bằng một loại thuốc được coi là chất kích thích, nhưng nó có hiệu quả. Nhiều nhà nghiên cứu nghĩ rằng chất kích thích có hiệu quả vì thuốc làm tăng hóa chất dopamine trong não, đóng vai trò thiết yếu trong suy nghĩ và sự chú ý.

Một số thuốc kích thích điều trị ADHD như: Ritalin, Modafinil, Adderall, Focalin, Vyvanse, Concerta…

Không chất kích thích: Những loại thuốc này mất nhiều thời gian hơn để bắt đầu hoạt động hơn chất kích thích, nhưng cũng có thể cải thiện sự tập trung, sự chú ý và sự bốc đồng ở một người bị ADHD. Các bác sĩ có thể không kê toa chứa chất kích thích nếu người bệnh mắc tác dụng phụ hoặc cảm thấy không thoải mái nếu sử dụng chất kích thích, nếu việc sử dụng thuốc không chứ chất kích thích không khả quan, nên kết hợp với lượng ít chất kích thích để tăng hiệu quả. Hai ví dụ về các loại thuốc không kích thích bao gồm Atomoxetine và guanfacine.

Thuốc chống trầm cảm: Mặc dù thuốc chống trầm cảm không được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt đặc biệt để điều trị ADHD, thuốc chống trầm cảm đôi khi được sử dụng để điều trị ADHD cho người lớn. Thuốc chống trầm cảm cũ, được gọi là tricyclic, đôi khi được sử dụng vì chúng giống như chất kích thích, ảnh hưởng đến các hóa chất dẫn truyền thần kinh trong não norepinephrine và dopamine.

Có rất nhiều loại và nhãn hiệu khác nhau của các loại thuốc này, tất cả đều có lợi ích và tác dụng phụ tiềm năng. Đôi khi một số loại thuốc hoặc liều lượng khác nhau phải được thử trước khi tìm ra loại thuốc phù hợp với một người cụ thể. Bất cứ ai dùng thuốc phải được theo dõi chặt chẽ và cẩn thận bởi bác sĩ kê đơn của họ.

Gọi cho bác sĩ của bạn ngay lập tức nếu bạn có bất kỳ vấn đề với thuốc của bạn hoặc nếu bạn lo lắng rằng nó có thể gây hại nhiều hơn là tốt. Bác sĩ của bạn có thể điều chỉnh liều hoặc thay đổi đơn thuốc của bạn thành một loại khác có thể phù hợp hơn với bạn.

Trị liệu

Có nhiều loại trị liệu khác nhau đã được thử cho ADHD, nhưng nghiên cứu cho thấy việc trị liệu có thể không hiệu quả trong điều trị các triệu chứng ADHD. Tuy nhiên, việc thêm liệu pháp vào kế hoạch điều trị ADHD có thể giúp bệnh nhân và gia đình đối phó tốt hơn với những thách thức hàng ngày.

Dành cho Trẻ em và Thiếu niên: Phụ huynh và giáo viên có thể giúp trẻ em và thiếu niên bị ADHD tổ chức và làm theo các hướng dẫn bằng các công cụ như giữ thói quen và lịch trình, tổ chức các vật dụng hàng ngày, sử dụng bài tập về nhà và sổ ghi chép và khen ngợi hoặc khen thưởng khi tuân thủ các quy tắc .

Dành cho người lớn: Nhà cung cấp hoặc nhà trị liệu sức khỏe tâm thần được cấp phép có thể giúp người trưởng thành bị ADHD học cách tổ chức cuộc sống của mình bằng các công cụ như giữ thói quen và chia nhỏ các nhiệm vụ lớn thành các nhiệm vụ nhỏ hơn, dễ quản lý hơn.

Giáo dục và đào tạo

Trẻ em và người lớn bị ADHD cần sự hướng dẫn và hiểu biết từ cha mẹ, gia đình và giáo viên để đạt được tiềm năng đầy đủ của họ cho việc thành công. Các chuyên gia sức khỏe tâm thần có thể hướng dẩn cha mẹ của trẻ bị ADHD về tình trạng và ảnh hưởng của nó đến một gia đình. Họ cũng có thể giúp trẻ và cha mẹ phát triển các kỹ năng, thái độ và cách thức liên quan với nhau. Những ví dụ bao gồm:

  • Huấn luyện kỹ năng làm hướng dẩn cho cha mẹ những kỹ năng cần thiết để khuyến khích và khen thưởng những hành vi tích cực ở trẻ.
  • Các kỹ thuật quản lý căng thẳng có thể mang lại lợi ích cho cha mẹ của trẻ bị ADHD bằng cách tăng khả năng đối phó với sự thất vọng để chúng có thể phản ứng bình tĩnh với hành vi của chúng.
  • Các nhóm hỗ trợ có thể giúp cha mẹ và gia đình kết nối với những người khác có vấn đề và mối quan tâm tương tự.

Thêm liệu pháp hành vi, tư vấn và hỗ trợ thiết thực có thể giúp những người bị ADHD và gia đình họ đối phó tốt hơn với các vấn đề hàng ngày.

4 BÌNH LUẬN